Onthulling Plaquette Henri Hermans in Nuth, 13 september 2014

De feestelijke onthulling van de Henri Hermans – plaquette in Nuth vond plaats om 17.00 uur in het Trefcentrum Nuth. De plaquette herinnert aan het enige concert dat Henri Hermans in Nuth gaf met het orkest waarvan hij chef-dirigent was: het Maastrichts Stedelijk Orkest (MSO). Dat was op 22 januari 1933 in het toenmalige R.K. Verenigingsgebouw.

Het programma was als volgt:

Welkom door Jos Frusch, voorzitter Stichting Natuurlijk Nuth;

Korte Biografische schets van Henri Hermans door historicus Jac van den Boogard;

Korte sketch door Celine Daemen en Luca Meisters, leerlingen van Kumulus en Toneelacademie Maastricht;

Muziek door Luca Meisters;

Onthulling plaquette door burgemeester Désirée Schmalschläger van Nuth;

Een en ander werd afgesloten met een toost ter ere van de onthulling.

 

Referaat bij de onthulling van de plaquette voor Henri Hermans te Nuth, 13 september 2014

Henri Hermans (1883 – 1947)

Dames en heren,
Henri Hermans (1883 – 1947) was zonder enige twijfel de grondlegger van het Limburgse muziekleven. Een deel van het Maastrichtse stadspark draagt zijn naam. Daar staat een monument voor Hermans gemaakt door de bekende beeldhouwer Charles Vos, die ook de bronzen portretbuste in zijn geboorteplaats Nuth maakte. Daar kwam Henri Hermans ter wereld op 7 februari 1883 als telg uit een zeer muzikale familie.
De Sittardse Jezuïet Van den Heuvel gaf de jonge Henri zijn eerste muzieklessen, vocaal en instrumentaal.
Zijn muzikale vorming zette hij voort in Aken. Daar bekwaamde hij zich in verschillende muzikale disciplines.
Zijn talent viel al snel op, nadat hij was afgestudeerd en hij maakte in de eerste decennia van de 2oe eeuw vooral naam als organist. Maar ook als dirigent werd hij steeds vaker gevraagd in België en in eigen land.
Zelfs de wereldberoemde Maastrichtse cellist Joseph Hollman kwam graag speciaal naar zijn geboortestad om naar Hermans’ spel te luisteren.

In 1902 werd hij benoemd tot organist van de Onze Lieve Vrouwekerk in Maastricht. Reden voor de musicus om zich blijvend in de oude Maasstad te vestigen. De gedreven Hermans zette zijn muziekstudies voort bij Carl Smulders in Luik.

Aan het Luikse Conservatoire Royal behaalde hij de Gouden Medaille voor orgelspel en in 1914 studeerde hij cum laude af in Keulen als dirigent.
Voor dit multitalent – organist, pianist, koor- en orkestdirigent – lag de wereld open, maar Henri koos voor een carrière in het Maastrichtse muziekleven.
Behalve als organist voorzag hij in zijn inkomen als dirigent van de Maastrichtse Oratorium Vereniging vanaf 1911, terwijl hij vijf jaar later werd benoemd tot directeur van de Stedelijke Muziekschool te Maastricht.

Dat jaar, 1916, was zijn beste jaar ooit: hij trouwde met de Maastrichtse Maria Hamers en werd benoemd tot dirigent van het Maastrichts Stedelijk Orkest (MSO) het latere LSO.
Hij organiseerde het Maastrichtse muziekonderwijs in ‘zijn’ muziekschool en legde daarmee de basis voor het muzieklyceum dat ten slotte het huidige conservatorium Maastricht zou worden. zijn naam blijft voor eeuwig verbonden met het MSO dat hij op hoog niveau heeft gebracht als dirigent, als organisator en als verantwoordelijke voor het repertoire dat het orkest speelde. Het MSO groeide uit tot het professionele LSO (sinds 1955 zo genoemd). De basis voor die professionaliseringslag werd gelegd door Henri Hermans.
Tot zijn adepten behoren de groten uit de Limburgse muziekgeschiedenis waarvan ik twee componisten met naam wil noemen: Andrée Bonhomme en Matty Niël. Overigens zijn Hermans’ verdiensten als componist slechts bescheiden. Naar verluidt, was de muzikale samenwerking met de daadkrachtige Hermans niet altijd even gemakkelijk. Stond hij op de bok voor zijn orkest dan duldde hij eigenlijk geen enkele tegenspraak. Anderzijds was Hermans, met name als het ging om amateurmusici een geduldige, inspirerende, hulpvaardige pleitbezorger.

Vanaf 1937 kregen Hermans en zijn MSO nationale erkenning door de intensieve contacten met de Katholieke Radio Omroep. Regelmatig werden de MSO concerten vanuit de Dominicanenkerk in Maastricht live via de KRO radio uitgezonden, niet in het minst omdat Hermans sollisten van wereldfaam wist te bewegen te concerteren in Maastricht, zoals Jascha Heifetz, Gino Franciscatti, Robert Casadesus, Stefan Askenase of hij haalde een eigentijds componist als Paul Hindemith naar de stad. De naam van deze componist zegt iets over Hermans niet aflatende ijver en bezieling zijn publiek kennis te laten maken met zowel het ijzeren repertoire uit de klassieke muziek, als ook met de eigentijdse ‘moderne’ klassieke muziek.
Hij was de grote gangmaker van een nieuwe muziekcultuur in Maastricht. Zijn voorkeur ging uit naar Franse en Nederlandse ‘moderne’ muziek. Zijn persoonlijke voorkeur ging uit naar de muziek van Claude Debussy en Maurice Ravel. Hij propageerde bovendien met verve de muziek van zijn Maastrichtse leerling Louis Toubosch en van zijn leraar Carl Smulders.

De Duitse bezetting tijdens de Tweede Wereldoorlog was traumatisch voor Hermans en voor zijn MSO. Het symfonieorkest kon – onder meer door onderbezetting – niet meer normaal functioneren. Hermans meldde zich ziek en trad terug. Niettemin, begin 1941 was er nog een galaconcert ter ere van zijn vijfentwintig jarig jubileum als gemeentelijk ambtenaar. tijdens het feestelijke concert bij deze gelegenheid werd werk van andrée Bonhomme en de jeugdige Matty Niël uitgevoerd.

Op 1 september 1942 werd Venlonaar Hein Jordans als dirigent in tijdelijke dienst bij het MSO aangesteld.
Jordans, oud-leerling van Hermans, zat qua programmering en repertoire op één lijn met zijn oud-docent.
In 1945 – hij was 62 jaar – vroeg Hermans om een assistent-dirigent voor het MSO. Hij kon het werk niet meer alleen aan. In 1946 werd zijn oud-leerling Paul Hupperts uit Gulpen  als assistent aangesteld. In 1940 had Hermans hem reeds de leiding van de Maastrichtse Oratoriumvereniging toevertrouwd.

Maastricht werd op 14 september 1944 bevrijd en het orkest kon aan een nieuwe episode beginnen, maar de na-oorlogse tijd en de wederopbouw van het orkest waren voor Hermans niet gemakkelijk. Zijn gezondheid ging zienderogen achteruit en zijn Belgische vriend en collega Arthur Meulemans moest hem wegens ziekte in oktober 1946 bij een tweetal concerten als dirigent vervangen. In januari 1947 gaf Hermans zijn ‘baton’ definitief over aan Paul Hupperts, niet dan nadat hij in de Dominicanenkerk nog zes concerten had gedirigeerd. Nog één keer trad Hermans met ‘zijn’ MSO op, op 8 februari 1947 in Gent. Zijn leerling, de begenadigde pianist Jean Franssen soleerde toen in het tweede concert van Sergej Rachmaninov. Na dit laatste optreden in het buitenland werd Hermans zwaar ziek en overleed op 24 februari 1947.

Onder massale belangstelling werd de musicus op 28 februari daaropvolgend op de Algemene Begraafplaats aan de Tongerseweg in Maastricht begraven en op 3 maart volgde onder leiding van Paul Hupperts een grootschalige herdenking waarop Hermans’ favoriete werk het Requiem van Gabriël Fauré, werd uitgevoerd.

Copyright Jac van den Boogard, 2o14